اگر از ویرایشگر پیش‌فرض ویندوز برای باز کردن فایل‌های متنی و لاگ استفاده می‌کنید اما گاهی با فایل‌های بسیار بزرگ روبه‌رو می‌شوید، یک ویرایشگر جدید به نام FerrisPad می‌تواند گزینه جالبی باشد. این برنامه متن‌باز با زبان Rust ساخته شده و تمرکز آن روی سرعت اجرا، مصرف پایین منابع و باز کردن فایل‌های بسیار حجیم است. نسخه فعلی آن در وب‌سایت رسمی ۰.۹.۵ معرفی شده و برای ویندوز، لینوکس و مک او اس عرضه می‌شود.
FerrisPad قرار نیست جای یک محیط برنامه‌نویسی کامل مانند Visual Studio Code را بگیرد. ایده آن بیشتر این است که سرعت و سادگی یک ویرایشگر متن ساده را حفظ کند و هم‌زمان امکاناتی مثل Syntax Highlighting، پشتیبانی از افزونه و مدیریت فایل‌های بزرگ را ارائه دهد.
FerrisPad چگونه فایل‌های بسیار بزرگ را باز می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های FerrisPad توانایی کار با فایل‌های چند گیگابایتی است. طبق مستندات رسمی پروژه، این برنامه برای باز کردن فایل‌های بزرگ از Memory-Mapped File و معماری مبتنی بر خواندن بخش‌های موردنیاز استفاده می‌کند؛ بنابراین لازم نیست کل محتوای یک فایل بزرگ به‌صورت یکجا وارد RAM شود. پروژه اعلام کرده که فایل‌های ۲ گیگابایتی و حتی بزرگ‌تر را آزمایش کرده است.
این ویژگی برای فایل‌های Log اهمیت زیادی دارد. فرض کنید یک فایل لاگ چند گیگابایتی دارید و فقط می‌خواهید خطای خاصی را در انتهای آن پیدا کنید. باز کردن کل فایل توسط یک ویرایشگر معمولی می‌تواند باعث افزایش شدید مصرف RAM یا کند شدن رابط کاربری شود. FerrisPad برای چنین شرایطی رویکرد متفاوتی دارد.
در نسخه‌های فعلی برنامه، برای فایل‌های بزرگ گزینه‌هایی مانند مشاهده در حالت فقط‌خواندنی و دسترسی به بخش‌های مشخص فایل در نظر گرفته شده است. در گزارش‌های آزمایشی نیز برای فایل‌های بزرگ‌تر از ۱۵۰ مگابایت، برنامه امکان انتخاب حالت‌های مختلف مشاهده را ارائه کرده است. این موضوع باعث می‌شود برای بررسی یک Log حجیم مجبور نباشید کل فایل را برای ویرایش عادی بارگذاری کنید.
طبق اطلاعات رسمی FerrisPad، هنگام باز کردن یک فایل ۲ گیگابایتی مصرف RAM برنامه پس از پایدار شدن کمتر از ۱۵ مگابایت اندازه‌گیری شده است. این عدد به روش کار برنامه مربوط است و نباید آن را به‌عنوان یک مقدار ثابت برای تمام فایل‌ها و سیستم‌ها در نظر گرفت.
Syntax Highlighting در FerrisPad خواندن فایل‌های تنظیمات را ساده‌تر می‌کند
یکی از تفاوت‌های مهم FerrisPad با Notepad معمولی، نمایش رنگی ساختار کد و فایل‌های تنظیمات است. اگر مرتب با فایل‌های JSON و YAML یا Markdown کار می‌کنید، نمایش همه متن با یک ظاهر یکسان می‌تواند خواندن ساختار فایل را دشوار کند.
FerrisPad از Syntax Highlighting برای بیش از ۵۰ زبان و قالب استفاده می‌کند. در نتیجه بخش‌های مختلف کد و فایل تنظیمات از یکدیگر قابل تشخیص هستند و پیدا کردن متغیرها، مقادیر و ساختارهای مختلف ساده‌تر می‌شود.
این قابلیت به‌خصوص زمانی مفید است که هدف شما فقط یک تغییر کوچک باشد. به جای باز کردن یک محیط توسعه سنگین، می‌توانید فایل را با FerrisPad باز کنید، بخش موردنظر را سریع پیدا کنید و تغییر دهید.
از طرف دیگر، FerrisPad هنوز یک IDE کامل نیست و همین موضوع می‌تواند برای بعضی کاربران مزیت باشد. برنامه امکانات زیادی را وارد محیط نمی‌کند تا برای یک ویرایش ساده، مجبور نباشید با پروژه‌ها، ابزارهای متعدد و سرویس‌های مختلف یک محیط توسعه کامل سروکار داشته باشید.
افزونه‌های FerrisPad امکانات بیشتری به ویرایشگر اضافه می‌کنند
FerrisPad از سیستم افزونه مبتنی بر Lua استفاده می‌کند و امکان توسعه قابلیت‌های ویرایشگر وجود دارد. افزونه‌ها می‌توانند امکاناتی مانند Linter و Formatter و File Explorer، ابزارهای مقایسه فایل و حتی برخی قابلیت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را به برنامه اضافه کنند.
نصب افزونه نیز به یک مخزن بزرگ و پیچیده وابسته نیست. در Plugin Manager می‌توان نشانی GitHub مربوط به افزونه را وارد کرد و آن را نصب کرد. افزونه‌ها به‌صورت پیش‌فرض در محیط محدودشده اجرا می‌شوند و دسترسی آن‌ها به فایل‌ها و اجرای فرمان‌ها محدود است. این رویکرد برای کاربرانی که نسبت به دسترسی نرم‌افزارها و ابزارهای جانبی حساس هستند اهمیت دارد.
البته قابلیت افزونه بیشتر برای کاربرانی اهمیت دارد که از FerrisPad به‌عنوان بخشی از یک گردش کار مشخص استفاده می‌کنند. اگر فقط برای باز کردن فایل‌های متنی کوچک به یک ویرایشگر نیاز دارید، احتمالاً همین قابلیت‌ها ضرورت زیادی ندارند.
آیا FerrisPad می‌تواند جایگزین کامل Notepad در ویندوز شود؟
FerrisPad از نظر امکانات از یک ویرایشگر متن بسیار ساده فراتر می‌رود، اما هنوز نمی‌توان گفت برای تمام کاربران جایگزین قطعی Notepad است. مهم‌ترین دلیل این موضوع، وضعیت توسعه و وجود برخی ایرادهای نرم‌افزاری گزارش‌شده در کار با فایل‌های بسیار بزرگ است.
در یک آزمایش منتشرشده، FerrisPad توانست فایل ۲ گیگابایتی را برای مشاهده مدیریت کند، اما هنگام کار با فایل بزرگ رابط کاربری در بعضی شرایط پاسخ‌گو نشد. در همان آزمایش مصرف RAM برنامه فقط کمی بیشتر از ۱۳ مگابایت بود، بنابراین مشکل به پر شدن RAM مربوط نمی‌شد و خود رابط کاربری دچار مشکل شده بود. این رفتار نیز چند بار قابل تکرار گزارش شده است.
این نکته مهم است، چون توانایی باز کردن یک فایل بزرگ با توانایی ویرایش کاملاً پایدار همان فایل تفاوت دارد. FerrisPad برای مشاهده و بررسی Logهای بسیار بزرگ جذاب‌تر از زمانی است که بخواهید یک فایل چند گیگابایتی را مثل یک سند عادی ویرایش کنید.
در نتیجه اگر سرعت، مصرف کم منابع، Syntax Highlighting و باز کردن فایل‌های حجیم برایتان مهم است، FerrisPad ارزش امتحان کردن دارد. اما اگر اولویت اصلی شما پایداری و سادگی مطلق است، بهتر است فعلاً Notepad را نیز روی سیستم نگه دارید. FerrisPad در حال توسعه است و قابلیت‌های جدیدی مانند مدیریت بهتر فایل‌های بزرگ و سیستم افزونه در نسخه‌های اخیر آن اضافه شده‌اند.
FerrisPad برای چه کسانی مناسب‌تر است؟
FerrisPad بیشتر برای کاربری مناسب است که از یک ویرایشگر متن انتظار بیشتری از Notepad دارد، اما نمی‌خواهد برای هر تغییر ساده سراغ یک IDE کامل برود.
اگر با فایل‌های Log حجیم، فایل‌های تنظیمات JSON و YAML یا اسناد Markdown سروکار دارید، ترکیب سرعت اجرا، Syntax Highlighting و مدیریت فایل‌های بزرگ می‌تواند کاربردی باشد. قابلیت افزونه نیز این امکان را فراهم می‌کند که در آینده ابزارهای موردنیازتان را بدون تبدیل FerrisPad به یک محیط توسعه سنگین اضافه کنید.
در مقابل، اگر بیشتر کار شما شامل تایپ متن ساده، باز کردن فایل‌های کوچک و انجام تغییرات سریع است، مزیت‌های FerrisPad ممکن است چندان محسوس نباشد. همچنین با توجه به وجود برخی ایرادهای گزارش‌شده در نسخه‌های فعلی، بهتر است برای کارهای حساس تنها به آن وابسته نباشید.
در مجموع، FerrisPad یکی از ویرایشگرهای سبک و جالب جدید برای ویندوز است که به‌خصوص در زمینه فایل‌های بسیار بزرگ ایده متفاوتی دارد. توانایی مشاهده فایل‌های چند گیگابایتی بدون بارگذاری کامل آن‌ها در RAM، در کنار Syntax Highlighting و سیستم افزونه، آن را از یک جایگزین ساده برای Notepad فراتر می‌برد؛ هرچند برای تبدیل شدن به یک جایگزین کاملاً بی‌نقص هنوز نیاز به پخته‌تر شدن دارد.
ساده‌گو