ویندوز ۱۱ روی سختافزارهای جدید میتواند سریع و روان باشد، اما تفاوت آن با تجربهای که بسیاری از کاربران از ویندوز XP و ویندوز ۷ به یاد دارند فقط به قدرت سختافزار مربوط نمیشود. تعداد سرویسهای پسزمینه، برنامههای داخلی، قابلیتهای جدید و برنامههایی که هنگام ورود به ویندوز اجرا میشوند، همگی روی مصرف منابع سیستم اثر دارند.
در واقع برای بررسی سرعت ویندوز نباید فقط به نسخه سیستمعامل نگاه کرد. مقدار رم، نوع حافظه ذخیرهسازی، پردازنده، برنامههای Startup و حتی تعداد پردازشهای فعال میتوانند تجربه کار با سیستم را تغییر دهند. مایکروسافت نیز کمبود فضای ذخیرهسازی، برنامههای Startup زیاد، نرمافزارهای قدیمی و سختافزار ضعیف را از عوامل رایج کند شدن ویندوز معرفی میکند.
چرا ویندوز XP و ویندوز ۷ سبکتر به نظر میرسیدند؟
ویندوز XP و ویندوز ۷ در دورهای عرضه شدند که رایانههای شخصی منابع سختافزاری بسیار محدودتری نسبت به کامپیوترهای امروزی داشتند. با این حال این سیستمعاملها برای سختافزارهای زمان خود تجربهای نسبتاً روان ارائه میکردند. ویندوز XP نیز بر پایه خانواده Windows NT ساخته شده بود و بخش مهمی از طراحی آن روی سازگاری و استفاده گسترده از نرمافزارهای دسکتاپ متمرکز بود.
ویندوز ۷ نیز نسبت به ویستا برای بسیاری از کاربران تجربه روانتری ایجاد کرد و در سالهای بعد روی طیف بزرگی از رایانهها اجرا شد. البته مقایسه مستقیم سرعت این نسخهها با ویندوز ۱۱ چندان دقیق نیست، چون نرمافزارهای امروزی، مرورگرها و سرویسهای آنلاین نیز نسبت به گذشته بسیار سنگینتر شدهاند.
آیا کدهای قدیمی دلیل اصلی سنگین شدن ویندوز ۱۱ هستند؟
ویندوز مدرن همچنان برای سازگاری با نرمافزارها و سختافزارهای قدیمی به معماری قدیمی خود وابسته است. هسته Windows NT که پایه اصلی نسخههای امروزی ویندوز محسوب میشود، سابقهای طولانی دارد و همین سازگاری گسترده یکی از دلایل حفظ ساختارهای قدیمی در ویندوز است.
اما وجود کدهای قدیمی به تنهایی به این معنی نیست که ویندوز ۱۱ به دلیل همین کدها کند شده است. بخش قابل توجهی از فشار روی منابع سیستم میتواند از برنامههای داخلی، سرویسهای پسزمینه، پردازشهای Startup و نرمافزارهای نصبشده ناشی شود.
ویندوز ۱۱ حداقل به ۴ گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت فضای ذخیرهسازی نیاز دارد، اما این اعداد فقط حداقل الزامات اجرای سیستمعامل هستند و الزاماً به معنی تجربه روان در استفاده روزمره نیستند.
چرا برنامههای پسزمینه روی سرعت ویندوز ۱۱ تأثیر دارند؟
یکی از تفاوتهای مهم ویندوز امروزی با نسخههای قدیمیتر، تعداد بیشتر سرویسها و برنامههایی است که میتوانند در پسزمینه فعالیت کنند. سرویسهای ابری، قابلیتهای هوش مصنوعی، همگامسازی فایلها، اعلانها و برنامههای مختلف میتوانند بخشی از پردازنده و رم را در اختیار بگیرند.
برنامههایی که هنگام ورود به ویندوز به صورت خودکار اجرا میشوند نیز اهمیت زیادی دارند. مایکروسافت در مستندات رسمی خود تأکید کرده است که برنامههای Startup میتوانند زمان راهاندازی سیستم و فعالیت پسزمینه را افزایش دهند. در Task Manager نیز میزان تأثیر هر برنامه روی فرآیند Startup نمایش داده میشود.
برای بررسی برنامههای Startup در ویندوز ۱۱ میتوانید از این مسیر استفاده کنید:
Settings → Apps → Startup
تنظیمات ← برنامهها ← راهاندازی
در این بخش برنامههایی را که به اجرای خودکار آنها نیازی ندارید میتوانید غیرفعال کنید. البته بهتر است برنامههای مربوط به امنیت، درایورها و ابزارهای ضروری سختافزار را بدون شناخت دقیق غیرفعال نکنید.
چرا ویندوز ۱۱ روی کامپیوترهای ضعیف بیشتر کند میشود؟
مشکل اصلی زمانی بیشتر دیده میشود که ویندوز ۱۱ روی سیستمی با رم کم و پردازنده ضعیف اجرا شود. حداقل سختافزار مورد نیاز برای نصب ویندوز با سختافزار مناسب برای اجرای همزمان مرورگر، نرمافزارهای اداری، پخش ویدئو و برنامههای دیگر یکسان نیست.
به عنوان مثال، سیستمی با ۴ یا ۸ گیگابایت رم ممکن است خود ویندوز را اجرا کند اما با باز شدن چند تب مرورگر و چند برنامه دیگر سریعتر به محدودیت حافظه برسد. در چنین شرایطی سیستم ممکن است از حافظه مجازی و فضای ذخیرهسازی استفاده بیشتری کند و پاسخگویی آن کاهش پیدا کند.
نوع حافظه نیز اهمیت دارد. استفاده از SSD به جای هارددیسک مکانیکی میتواند زمان اجرای برنامهها و پاسخگویی سیستم را به شکل محسوسی بهتر کند. با این حال SSD نمیتواند کمبود شدید رم یا محدودیت پردازنده را به طور کامل جبران کند.
مایکروسافت نیز توصیه میکند برای رفع کندی ویندوز، میزان مصرف CPU و حافظه را در Task Manager بررسی کنید و برنامههایی را که منابع زیادی مصرف میکنند شناسایی کنید.
چگونه ویندوز ۱۱ را روی سیستمهای ضعیفتر روانتر کنیم؟
برای سبکتر کردن تجربه کار با ویندوز ۱۱ لازم نیست سراغ تغییرات پیچیده و دستکاری فایلهای سیستمی بروید. چند اقدام ساده میتواند مصرف منابع را کاهش دهد.
- غیرفعال کردن برنامههای غیرضروری Startup:
برنامههایی را که به اجرای خودکار آنها نیازی ندارید از بخش Startup غیرفعال کنید.
- حذف برنامههای بلااستفاده:
برنامههایی که مدت زیادی استفاده نشدهاند میتوانند علاوه بر اشغال فضای ذخیرهسازی، سرویسها و پردازشهای پسزمینه داشته باشند.
- بررسی مصرف منابع:
Task Manager را باز کنید و مصرف CPU، Memory و Disk را هنگام کند شدن سیستم بررسی کنید. این کار مشخص میکند مشکل بیشتر از کدام بخش است.
- آزاد کردن فضای ذخیرهسازی:
پر شدن بیش از حد درایو سیستم میتواند روی عملکرد کلی رایانه اثر منفی بگذارد. حذف فایلهای غیرضروری و برنامههای بلااستفاده یکی از اقدامات ساده برای نگهداری بهتر سیستم است.
- بهروزرسانی ویندوز و درایورها:
برخی بهروزرسانیها شامل اصلاحات عملکردی و رفع مشکلات نرمافزاری هستند. البته هر بهروزرسانی الزاماً باعث افزایش سرعت نمیشود.
- کاهش جلوههای بصری در سیستمهای ضعیف:
ویندوز امکان تنظیم جلوههای بصری برای تمرکز بیشتر روی عملکرد را فراهم میکند. این گزینه در رایانههای ضعیف میتواند به پاسخگویی بهتر رابط کاربری کمک کند.
آیا ویندوز ۱۱ واقعاً از ویندوز XP و ویندوز ۷ سنگینتر است؟
از نظر نیازمندیهای رسمی سختافزاری، ویندوز ۱۱ به سختافزارهای جدیدتری نیاز دارد و قابلیتهایی مانند TPM 2.0 و Secure Boot نیز در الزامات آن قرار گرفتهاند. بنابراین طبیعی است که تجربه اجرای آن روی رایانههای قدیمی با تجربه ویندوز XP یا ویندوز ۷ روی همان نسل سختافزار قابل مقایسه نباشد.
از طرف دیگر، بخشی از تفاوتی که کاربران احساس میکنند به خود سیستمعامل محدود نمیشود. مرورگرهای امروزی، نرمافزارهای ابری، سرویسهای همگامسازی، برنامههای ارتباطی و قابلیتهای جدید نیز منابع بیشتری مصرف میکنند. بنابراین حتی اگر نسخهای از ویندوز سبکتر طراحی شود، نرمافزارهای امروزی همچنان میتوانند فشار بیشتری به سیستم وارد کنند.
در نتیجه، ویندوز ۱۱ لزوماً روی همه رایانهها کند نیست. روی سختافزار مناسب میتواند کاملاً روان اجرا شود، اما روی سیستمهای اقتصادی یا دارای رم کم، تأثیر برنامههای پسزمینه و محدودیت منابع بیشتر به چشم میآید.
برای کاربری که با سیستم ضعیفتری مواجه است، ارتقای رم یا استفاده از SSD در بسیاری از موارد میتواند اثر عملی بیشتری از تغییرات نرمافزاری داشته باشد. مایکروسافت نیز اشاره میکند که در رایانههای قدیمی که سختافزار دیگر پاسخگوی نیازهای امروزی نیست، بهبودهای نرمافزاری ممکن است کافی نباشد و ارتقای سختافزار راهکار بلندمدتتری باشد.
جمعبندی
تفاوت ویندوز ۱۱ با ویندوز XP و ویندوز ۷ را نمیتوان فقط با قدیمی یا جدید بودن کدهای سیستمعامل توضیح داد. ویندوز امروزی قابلیتها و سرویسهای بسیار بیشتری دارد و در کنار آن، نرمافزارهای جدید نیز منابع سختافزاری بیشتری مصرف میکنند.
اگر ویندوز ۱۱ روی کامپیوتر شما کند شده است، بهتر است ابتدا مصرف رم و CPU، برنامههای Startup، فضای خالی درایو و وضعیت SSD یا هارددیسک را بررسی کنید. در بسیاری از سیستمها همین بررسیها میتواند علت اصلی کندی را مشخص کند.
سادهگو