لینوکس همیشه سبک و ساده نیست! معرفی ۵ توزیع لینوکس با نرم‌افزارهای اضافی متعدد

راستش را بخوایم، کلمه «Bloat» یا همون نرم افزارها و امکانات اضافی، تعریف خیلی دقیقی نداره و کاملاً سلیقه ایه. هر کسی هم ممکنه برداشت متفاوتی ازش داشته باشه و راستش این اصطلاح هم احتمالاً بیشتر از حد لازم استفاده میشه. چیزی که برای شما شلوغ و سنگین به نظر میرسه، ممکنه برای یه نفر دیگه کاملاً عادی باشه. منابع سخت افزاری و نوع استفاده شما هم تأثیر زیادی روی این موضوع دارن.

با این حال، یه تصور اشتباه رایج اینه که همه توزیع های لینوکس به صورت پیش فرض مینیمال و سبک هستن و برای سیستم های ضعیف بهینه شدن. این موضوع گاهی درسته، ولی همیشه اینطور نیست. توزیع هایی که در ادامه می بینید، دقیقاً همین موضوع رو ثابت می کنن.

در ادامه این مطلب از سایت ساده‌گو، با ۵ مورد از توزیعات لینوکس آشنا میشیم که خیلی سبک و جمع و جور و ساده نیستن. شاید برای بعضیا این توزیعات جذاب و کاربردی باشن و برای کسانی که لینوکس سبک میخوان، جذاب نباشن.

اوبونتو

پادشاه نرم افزارهای اضافی!

Ubuntu احتمالاً محبوب ترین و شناخته شده ترین توزیع لینوکسه و در حالت کلی یکی از توزیع هایی محسوب میشه که نرم افزارها و امکانات بیشتری رو به صورت پیش فرض همراه خودش داره.

البته یادتون باشه که سنگین بودن کاملاً نسبیه. حتی اگه اوبونتو رو یه توزیع شلوغ و سنگین بدونید، احتمالاً باز هم نسبت به ویندوز نرم افزارهای اضافی کمتری داره.

اول از همه، اوبونتو به صورت پیش فرض از محیط دسکتاپ GNOME استفاده می کنه. GNOME ظاهر تمیز و مدرنی داره، ولی در مقایسه با گزینه هایی مثل Xfce، LXQt یا i3 منابع سخت افزاری بیشتری مصرف می کنه.

اوبونتو همچنین به صورت پیش فرض از Snap به عنوان سیستم مدیریت بسته استفاده می کنه. Snap نصب برنامه ها رو راحت تر می کنه، چون تمام چیزهایی که برنامه برای اجرا نیاز داره، از جمله وابستگی های اون، داخل یه بسته قرار می گیرن.

این روش از نظر امنیت مزایایی داره و می تونه جلوی بعضی مشکلات مربوط به ناسازگاری کتابخانه ها رو بگیره، ولی در عوض فضای بیشتری از هارد اشغال می کنه. بعضی کاربران هم از مصرف بیشتر رم و زمان طولانی تر برای بالا آمدن برنامه ها شکایت داشتن.

Qubes OS

سخت افزار نسبتاً قدرتمندی می خواد

Qubes OS یه توزیع لینوکسه که ایده جداسازی بخش های مختلف سیستم رو خیلی جدی گرفته. برنامه ها داخل ماشین های مجازی جداگانه ای به اسم Qubes اجرا میشن و در محیط های ایزوله قرار می گیرن تا سیستم امنیت خیلی بالایی داشته باشه.

ولی طبیعتاً این سطح از امنیت و جداسازی یه هزینه هم داره: برای اجرای Qubes به یه سیستم نسبتاً قدرتمند نیاز داری. حداقل نیازمندی های Qubes شامل ۶ گیگابایت رم و ۳۲ گیگابایت فضای خالی روی دیسک میشه. شاید در نگاه اول خیلی زیاد به نظر نرسه، ولی در مقایسه با توزیع هایی مثل Debian یا Puppy Linux، مقدار قابل توجهی محسوب میشه. نیازمندی پیشنهادی حتی بیشتره: حداقل ۱۶ گیگابایت رم و ۱۲۸ گیگابایت فضای ذخیره سازی.

قابلیت Template در Qubes که امکان دسترسی اشتراکی به فایل سیستم رو فراهم می کنه، می تونه تا حدی حجم اضافی رو کاهش بده، ولی راه اندازی اونها ممکنه دردسر خودش رو داشته باشه و برای کسی که قبلاً با توزیع های معمول لینوکس کار کرده، چندان آشنا نباشه.

Garuda Linux

برای گیمرها عالیه، ولی از نظر نرم افزارهای اضافی نه چندان!

خیلی از توزیع های لینوکس روی گیمرها تمرکز دارن. توزیع هایی مثل CachyOS و Pop!_OS هم در بین پنج توزیع محبوب سایت DistroWatch قرار دارن. Garuda Linux هم یکی از همین توزیع هاست، ولی مقدار زیادی نرم افزار از قبل روی اون نصب شده؛ مخصوصاً اگه نسخه Garuda Dr460nized Gaming رو انتخاب کنی.

محیط دسکتاپ Plasma ظاهر خیلی خوبی داره، ولی از تم های گرافیکی سنگین همراه با افکت هایی مثل تارشدگی استفاده می کنه. از طرف دیگه، برنامه های زیادی هم به صورت پیش فرض نصب شدن که در مجموع حجم و مصرف منابع سیستم رو بیشتر می کنن. در نتیجه، Garuda Dr460nized بیشتر برای سیستم های سخت افزاری مدرن ساخته شده.

بعضی از برنامه های جذاب اون، مثل MangoHUD یا لانچر بازی Heroic، حتی ممکنه برای خیلی از گیمرها کاربرد چندانی نداشته باشن. بنابراین اگه بخوای این نرم افزارهای اضافی رو حذف کنی و سیستم رو سبک تر کنی، باید کمی وقت و حوصله به خرج بدی.

Zorin OS Pro

یه عالمه نرم افزار از قبل نصب شده

Zorin OS Pro هم یه توزیع لینوکس کامل و پرامکاناته، ولی برخلاف Garuda که بیشتر روی گیمرها تمرکز داره، کاربران حرفه ای رو هدف گرفته. این توزیع برخلاف خیلی از توزیع های لینوکس رایگان نیست و برای خریدش باید پول بدی. البته مجموعه برنامه هایی که به صورت پیش فرض همراهش ارائه میشن، شاید قیمتش رو توجیه کنن.

از جمله این برنامه ها میشه به ویرایشگر ویدیو، ویرایشگر تصویر، نرم افزار طراحی و تصویرسازی، ایستگاه کاری صوتی، نرم افزار ویرایش گرافیک سه بعدی و کلی برنامه دیگه اشاره کرد. طبیعتاً وقتی همه این برنامه ها رو کنار هم بذاری، حجم و مصرف منابع سیستم هم بالا میره. بنابراین برای اجرای راحت Zorin OS Pro به سخت افزار نسبتاً قدرتمندی نیاز داری.

از طرف دیگه، مگر اینکه واقعاً آدم چندمهارتی باشی، احتمالاً هیچ وقت از تک تک برنامه های خلاقانه ای که همراه Zorin نصب شدن استفاده نمی کنی. Zorin همچنین به عنوان یکی از بهترین توزیع های لینوکس برای مهاجرت از ویندوز شناخته میشه. ظاهر آشنایی داره و پشتیبانی خوبی هم از برنامه های ویندوز ارائه میده.

ولی تعداد زیاد نرم افزارهای از قبل نصب شده و گزارش هایی درباره مصرف حدود ۲ گیگابایت رم در حالت بیکار باعث شده بعضی کاربران Zorin رو بیش از حد سنگین بدونن. خوشبختانه یه نسخه سبک تر به اسم Zorin Lite هم وجود داره؛ البته فعلاً تا سال ۲۰۲۹.

Kali Linux Everything

اسمش خودش همه چیز رو توضیح میده!

خب، شاید قرار دادن این یکی توی این فهرست کمی بی انصافی باشه؛ چون Kali Linux Everything از همون اول خیلی واضح میگه که قراره یه نسخه واقعاً سنگین و پر از ابزار باشه. با این حال، این توزیع رو آوردم تا نشون بدم بعضی توزیع های لینوکس چقدر می تونن بزرگ و سنگین بشن و یه نکته مهم رو هم یادآوری کنم: سنگین بودن کاملاً به نگاه و نیاز کاربر بستگی داره.

این توزیع تعداد زیادی ابزار امنیتی داره که معمولاً به صورت پیش فرض در توزیع های معمول لینوکس وجود ندارن. نسخه kali-linux-everything حتی یک قدم جلوتر میره. این نسخه تقریباً تمام ابزارهای رسمی Kali Linux رو در خودش جا داده. بنابراین بعد از نصب، معمولاً دیگه لازم نیست بسته های اضافی زیادی نصب کنی.

نصب تمام این ابزارها حدود ۳۵ گیگابایت فضا می گیره، هرچند برای داشتن یه سیستم قابل استفاده، توصیه ها معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ گیگابایت فضای ذخیره سازی متغیره. برای مقایسه، حتی اوبونتو که خودش هم نسبتاً سنگینه، برای یه نصب استاندارد فقط حدود ۱۵ تا ۲۰ گیگابایت فضا نیاز داره.

جلوگیری از سنگین شدن لینوکس خیلی هم سخت نیست

تعریف «Bloat» یا همون نرم افزارهای اضافی یه مقدار سخته، چون کاملاً به نوع استفاده خودت بستگی داره و تأثیرش هم با توجه به سخت افزار سیستم فرق می کنه.

با این حال، بعضی توزیع های لینوکس واقعاً از بقیه سنگین تر هستن؛ بعضی عمداً اینطور طراحی شدن و بعضی هم به خاطر انتخاب محیط دسکتاپ و ابزارهای پیش فرض، به مرور سنگین تر شدن.

اگه دنبال یه توزیع لینوکس سبک هستی، گزینه هایی مثل Linux Mint، Lubuntu، Arch Linux و Debian می تونن انتخاب های خوبی باشن؛ مخصوصاً اگه قصد داری یه کامپیوتر قدیمی که قبلاً ویندوز روش بوده رو دوباره قابل استفاده کنی.

ساده‌گو